Mansveld informeerde Kamer onvolledig
dossier Fyra

Mansveld informeerde Kamer onvolledig

door in rubriek hoge snelheid
Reacties uitgeschakeld voor Mansveld informeerde Kamer onvolledig

De parlementaire enquêtecommissie Fyra sloot af met het verhoor van staatssecretaris Mansveld, die vaak naar anderen verwees, niet naar het verleden wilde kijken en voortdurend in herhaling viel.

Het verhoor van Wilma Mansveld zou nog wel eens een politiek staartje kunnen krijgen. Tijdens het verhoor bleek dat ze de Tweede Kamer eenzijdig informeerde over de problemen met de Fyra. In het laatste verhoor van de parlementaire enquêtecommissie kreeg de Groningse PvdA-staatssecretaris het zichtbaar zwaar. Dat gold mogelijk ook voor de commissie en het publiek; met ruim vier uur was dit het langste verhoor van de serie.

Bereik een akkoord over de dienstregeling met de Belgen, was de boodschap die Mansveld van haar voorganger Schultz meekreeg toen ze in december 2012 het Fyra-dossier overnam. Veel meer woorden zijn er niet aan vuil gemaakt. Hoe het kwam dat die overeenkomst er na 5,5 jaar niet was, vroeg Mansveld zich niet af, maar ze toog aan het werk. Korte tijd later lag de overeenkomst er. Dat die er heel anders uitzag dan in 2001 was afgesproken, deerde haar niet. “De afspraken uit 2001 waren geen kader. Mijn belang was om te zorgen dat die trein zou gaan rijden. Dat is gelukt.”

Mansveld ging niet mee in de plannen van haar voorganger Schultz van Hagen, die een juridische procedure tegen de Belgen overwoog. “Dat had niets opgeleverd.” Terwijl de commissie doorvraagt over plannen en afspraken uit het verleden, lijkt Mansveld een langspeelplaat die in de groef blijft hangen. “Ik had een opdracht en daar ben ik in geslaagd.” Mei-Li Vos: “Stond u met de rug tegen de muur?” Mansveld: “Zo heb ik dat niet ervaren. Je komt in een functie en dat ga je uitvoeren.”

Het was overigens doorgaans niet Mansveld zelf die aan de onderhandeltafel zat met de Belgen, maar haar hoogste ambtenaren, waaronder Jeroen Fukken. Madeleine van Toorenburg: “Het is bijzonder dat u zocht naar een oplossing, zonder terug te kijken. Je kan toch ook terugkijken en problemen oplossen tegelijk? Het lijkt alsof u het dossier uit handen gaf aan uw ambtenaren, zonder te kijken naar financiële consequenties.”

Voor de Fyra zou gaan rijden stuurde ProRail het ministerie een brief waarin stond dat de dienstregeling niet uitvoerbaar was, of zeer onbetrouwbaar zou worden. Dat signaal is nooit doorgekomen bij Mansveld. “Het is de verantwoordelijkheid van de vervoerder om de trein te rijden”, zei ze. Wel stelde ze een StuurgroepPlus in, met daarin de directies van de betrokken partijen. “In de stuurgroep van de Fyra waren wel go-/no go-momenten, maar niet op directieniveau. Dat moest anders.”

Voor Mansveld was het een verrassing dat de punctualiteit van de Fyra tegenviel. De commissie houdt haar voor dat het ministerie daarvoor gewaarschuwd was. Mansveld: “Iedereen was teleurgesteld dat de Fyra haar punctualiteit niet haalde.” Vera Bergkamp: “Uw informatie aan de Tweede Kamer was dus gebaseerd op de teleurstelling van de mensen om u heen? U heeft tegen de Kamer gezegd: niemand verwachtte dit. Maar de informatie dat de dienstregeling niet gehaald zou worden was beschikbaar.

De ergernis bij een aantal commissieleden is zichtbaar. Terwijl Mansveld blijft volhouden dat ze de Kamer wel correct heeft geïnformeerd, lijkt Henk van Gerven van woede net zo rood te worden als het overhemd dat hij draagt. Van Toorenburg: “Uw houding is: achteraf corrigeren we wel.” Zelfs als de commissie voorleest uit de brief van ProRail dat maar 80 procent van de treinen op tijd zal rijden houdt Mansveld vol: “Dat is informatie voor de vervoerder.”

Bergkamp: “Dat is toch een signaal waar je op acteert?” Nee, vindt Mansveld. “Je kunt de vervoerder pas op zijn verantwoordelijkheid wijzen als de trein rijdt. Het is de verantwoordelijkheid van de vervoerder om de trein op de rails te zetten.” En het gaat mis met de trein. Mansveld: “Toen ik het bericht kreeg dat NS met de Fyra zou stoppen heb ik stevig gevloekt. Er kon niet worden voldaan aan de concessie.”

De commissie kijkt terug naar de periode vlak voor de stop van de Fyra. Het ging toen beter met de punctualiteit, en Mansveld meldde dat aan de Tweede Kamer. Ondertussen moest NedTrain alle zeilen bijzetten om de treinen op de rails te houden, en hield het werk amper vol. Dat vertelde Mansveld niet aan de Kamer. “De betrouwbaarheid op het spoor is de output. Ik vind niet dat de vervoerder mij hoeft te melden wat hij daarvoor moet doen. Ik vind niet dat ik daarmee een te positief beeld geef.”

Over de rol van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) neemt Mansveld een al even afstandelijke houding aan. Hoe kan het toch dat treinen met zoveel technische gebreken werden goedgekeurd, wilde de commissie weten. Mansveld: “De inspectie van treinen is deels Europees vastgelegd. De individuele landen mogen formeel geen inspecties overdoen.” Ze stelt dat de inspectie van de V250 goed is verlopen.

Om nieuwe debacles zoals de Fyra te voorkomen gaat ILT haar werkprocessen anders inrichten. Hoe, dat is vooral een zaak van de ILT zelf, volgens Mansveld. Elias: “U legt uit hoe het is geregeld. Een bewindspersoon is er voor om in te grijpen als de manier waarop zaken geregeld zijn, niet blijkt te werken.” Mansveld: “Het is de vraag of daar iets verkeerd is gegaan.” Voorzitter Van Toorenburg vat de discussie samen. “Het lijkt erop dat de inspectie alleen nog maar een papieren inspectie wordt.”

Evenals andere getuigen mag Mansveld ingaan op de vraag of het bod van NS op de HSL in 2001 marktconform was. Opnieuw weigert ze haar mening te geven over zaken uit het verleden. Het huidige vervoeraanbod is volgens haar een goed alternatief. “Wat nu gaat rijden is gelijkwaardig aan wat in 2001 werd afgesproken. Daarbij is gekeken naar huidige vraag en huidige omstandigheden. De belangrijkste vraag na het uitvallen van de V250 was om de Beneluxtrein terug te krijgen. Daar voldoen we aan. U moet de hele Benelux-verbinding zien als een totaalpakket. Uiteindelijk zijn er evenveel grensoverschrijdende treinen. De snelheid van 200 kilometer per uur is onderdeel van het pakket.”

Van Gerven: “We kunnen concluderen dat u een mogelijk beter alternatief van een nieuwe aanbesteding niet heeft onderzocht.” Mansveld: “Dan zouden we 3, 4, 5 jaar verder zijn.” Zou er niet alsnog een Intercity over de HSL naar Brussel kunnen reizen?”, vraagt Van Gerven zich af. Mansveld: “Op dit moment doen we de ingroeiing van het alternatief dat voldoet aan de huidige reizigersvraag. Als er armpjes en beentjes uit de trein gaan hangen, kijken we naar een ander aanbod.”

Na een marathonverhoor van ruim vier uur sluit Van Toorenburg de vergadering. In haar slotverklaring haalt ze de opdracht van de commissie aan. “Waarom heeft de reiziger niet gekregen wat hem destijds was voorgehouden?” Dat beoogde vervoer was een weerbarstig en veelomvattend begrip, oordeelt ze alvast.

Karolien van Wijk

Over Karolien

Karolien van Wijk is redacteur van OV-Magazine, freelance tekstschrijver en communicatiespecialist.

Reageren op dit artikel is niet mogelijk.

Lees ook