NS-topman Robbe biedt reiziger excuses aan
dossier Fyra

NS-topman Robbe biedt reiziger excuses aan

door in rubriek hoge snelheid
Reacties uitgeschakeld voor NS-topman Robbe biedt reiziger excuses aan

Op de laatste dag van de Fyra-verhoren ging NS-topman Robbe door het stof voor de reiziger. Overigens bleek dat NS in 2013 had geprobeerd de parlementaire enquête te voorkomen.

Voor Engelhardt Robbe was het zijn tweede verhoor. Afgelopen woensdag sprak de parlementaire enquêtecommissie hem al over zijn rol als CFO bij NS sinds 2010. Deze keer nam hij de plaats in van de recent teruggetreden NS-topman Timo Huges.

Robbe nam direct na de eedaflegging zelf het woord. “De Fyra kwam te laat en heeft maar kort gereden. Dat is een grote teleurstelling voor NS. We hebben de reiziger in de kou laten staan. Daarvoor biedt ik mijn oprechte excuses aan.” Dat vond commissievoorzitter Van Toorenburg ‘een mooie opening’, om gelijk tot de orde van de dag over te gaan. Hoe zat het met het ontbrekende afdekrooster dat mogelijk voor ontsporing van een Fyra had kunnen zorgen? Robbe: “Dat onderzoek vindt nog plaats. Ik kan er niets over zeggen.”

De commissie vervolgt met vragen over het verhoor van Maurizio Manfellotto, de directeur van de Italiaanse treinenbouwer AnsaldoBreda. Manfellotto beklaagde zich gisteren voor de commissie over de geheimhoudingsverklaring die hij moest tekenen en de plotselinge boodschap dat de stekker uit de Fyra zou worden getrokken. Robbe: “Wij hebben er vijf weken over gedaan om de heer Manfellotto te bereiken. Dan weer was hij op vakantie, dan weer was er wat anders, het duurde maar. We wilden het gesprek niet via de pers laten verlopen, vandaar de verklaring. Die hebben we hem vooraf toegestuurd om te tekenen, dus hij was op de hoogte.”

“Het was duidelijk dat we wilden stoppen met de Fyra. Dat hebben we ook naar AnsaldoBreda gecommuniceerd. Ik begrijp dat dit heel moeilijk te accepteren is voor Manfellotto, en zoals ik hem gisteren zag bij het verhoor, heeft hij het eigenlijk nog steeds niet helemaal geaccepteerd. We moesten bepalen wat we zouden gaan doen met de treinen. Die konden we niet nog vijf jaar op Watergraafsmeer laten staan. De enige optie die niet openstond, was de treinen terugkrijgen op de Nederlandse rails.”

Robbe geeft toe dat er momenteel niet aan de concessie-eisen wordt voldaan. Maar de consumentenwensen zijn ook veranderd, zei hij. Hij vindt dat de Intercity Direct binnen Nederland een volwaardig alternatief biedt. Van Toorenburg: “De Fyra had juist een internationaal doel. Doordat de Beneluxtrein meer bestemmingen aandoet, doet hij er langer over.” Maar de HSL wordt goed gebruikt, volgens Robbe. “De Thalys is uitgebreid en de Eurostar gaat er op rijden. Je moet vanuit de reiziger denken; het is goed dat de Thalys vaker rijdt. Ook de relatie met de Belgen is verbeterd.”

Arriva-directeur Anne Hettinga stelde in zijn verhoor dat de concessie die NS in 2011 kreeg, wat hem betreft strijdig is met de aanbestedingswet. Robbe: “De HSL in combinatie met het hoofdrailnet voelt voor ons niet als een cadeau. Door de integratie kunnen we de reiziger een breder pakket aanbieden. Die beslissing wordt politiek gedragen. Maar ik snap wel dat de heer Hettinga hier anders in zit.” Hij betwijfelt of het bezwaar tegen de onderhandse gunning van de FMN is ingetrokken. “Als dat niet zo is, zien we de procedure met vertrouwen tegemoet.”

Van Toorenburg: “Netelenbos vreesde destijds dat er over de HSL geboemeld zou worden. Dat is uitgekomen.” Robbe: “200 of 300 kilometer per uur maakt op de korte afstanden in Nederland niet zoveel uit. Treinen die 300 kilometer per uur halen, trekken veel langzamer op.” De commissie constateert dat er nu 16 van de beloofde 32 treinen over de HSL rijden. Robbe zegt daarop dat de halvering is goedgekeurd door de consumentenorganisaties.

Mei-Li Vos wil weten wat NS heeft geleerd van het Fyra-dossier. Robbe: “We hebben nu een gestructureerde procedure voor de aanschaf van treinen, met goede communicatie. De commissarissen komen regelmatig kijken op de werkvloer en er is langzamerhand een cultuur van het delen van issues. Het bespreekbaar maken van zaken is geïnstitutionaliseerd. We vragen ons af hoe we het proces zo kunnen inrichten dat we een zo goed mogelijke trein krijgen. Daarbij kijken we veel meer naar de markt. De Fyra bestond nog niet. Voor de Intercity Nieuwe Generatie kijken we naar treinen die al rijden. Deze omschakeling voelt als een echte vooruitgang.”

NS’ers zaten kennelijk ‘elk op hun eigen eilandje’, vatte Vos samen. Robbe: “Cultuur veranderen is hard werken. Dat kost wel een aantal jaren. We zijn er nog niet, maar hebben wel veel stappen gemaakt. We gaan nu naar de markt en vragen ‘wat voor trein kan je leveren?” Vos: “Dat gebeurde in eerste instantie toch ook bij de Fyra?” Robbe: “Daar was ik niet bij.” Met zijn opmerking dat er geen markt is voor treinen die maximaal 220 kilometer per uur kunnen rijden, gaat hij voorbij aan het bestaan van RailJet (zie foto hierboven). Het komt hem op hoongelach te staan op Twitter.

Robbe: “Er is een stevige interne analyse gemaakt van wat er mis ging bij de Fyra en die is ook gedeeld met het ministerie. Wij dachten heel lang dat het goed zou komen, en dat we niet hoefden te stoppen met de Fyra. Misschien was de ambitie van Nederland op de HSL wel te groot. We zijn gaan nadenken over hoe we ethisch gedrag in de organisatie kunnen borgen. Er komt een statutair directeur ethiek en compliance. Die functies waren er al wel, maar lager in de organisatie. We laten onderzoek doen door een bureau. De minister wil daarbij co-opdrachtgever zijn. Het onderzoek duurt nog een paar maanden en zal ingaan op de vraag hoe het kan dat regels niet worden toegepast.”

De relatie tussen de Staat en NS beoordeelt Robbe nu als ‘goed en professioneel’. Hij zegt de problemen uit het verleden niet te herkennen. Dat er regelmatig mensen van baan wisselen tussen NS en ministerie erkent hij. “Er is behoefte aan de vakkennis in de sector. Wij zijn altijd transparant geweest over het uitwisselen van mensen met andere organisaties. Wij krijgen geen dossier-informatie van mensen die vanuit het ministerie of andere organisaties komen. We hebben ons altijd aan de regels gehouden. Als de heer Hettinga denkt dat dit niet zo is, moet de rechter dat uitmaken.”

Commissielid Ton Elias citeert tot Robbe’s verbazing uit vertrouwelijke NS-notulen waaruit blijkt dat de directie van NS begin 2013 probeerde om de parlementaire enquête naar de Fyra te voorkomen. Uit de notulen blijkt dat Robbe aanwezig was bij de vergadering. Robbe: “Ik herken het beeld niet dat NS heeft getracht de parlementaire enquête te voorkomen. Het is aan de Kamer om te beslissen daarover, niet aan ons.”

De commissie vraagt zich af of er wel sprake is van een gelijk speelveld als NS bij een te hoog bod op een concessie bij het ministerie kan aankloppen. Robbe: “Er is geen sprake van een vestzak-broekzak-constructie. Het bod op de HSL was marktconform. Andere partijen hadden dat bedrag ook kunnen bieden. Ik kan niet beoordelen waarom ze dat niet deden.”

Robbe is zeker geen tegenstander van aanbesteding, wel van concurrentie tijdens de concessie. Enthousiast vertelt hij over de ervaringen met klantgericht werken die NS-dochter Abellio in het buitenland opdoet. “Het primaire belang van NS is absoluut de reiziger.”

De commissie wil weten of het primaire belang niet eigenlijk de financiële positie van NS is. Robbe: “De financiën zijn een middel om dat te bereiken. Als je dat niet in orde hebt, kun je de reiziger ook niets bieden. De ambities zoals ze er nu liggen zijn realistisch. Over ambities uit het verleden kan ik geen uitspraken doen.”

Karolien van Wijk

Over Karolien

Karolien van Wijk is redacteur van OV-Magazine, freelance tekstschrijver en communicatiespecialist.

Reageren op dit artikel is niet mogelijk.

Lees ook